“Het ware, het schone en het goede” 

Het vervolg.

Schoolplan 2017-2021 Johan de Witt-gymnasium Dordrecht

Basisdocument, september 2017.
 

Inleiding

 

Het vierjaarlijks Schoolplan

Voor u ligt het basisdocument van het Schoolplan 2017-2021 van het Johan de Witt-gymnasium in Dordrecht.

Het wettelijk voorgeschreven schoolplan bevat een beschrijving van het beleid dat binnen de school wordt gevoerd met betrekking tot de kwaliteit van het onderwijs en omvat in elk geval het onderwijskundig beleid, het HRM-beleid, het financiële beleid en het beleid met betrekking tot de bewaking en verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Het Schoolplan wordt elke vier jaar geactualiseerd.

Het schoolbestuur stelt na instemming van de MR het Schoolplan vast, de inspectie toetst het Schoolplan aan de wetgeving.

Dit nu voorliggende basisdocument vormt de kern van dit Schoolplan en schetst voornamelijk de uitgangspunten voor het onderwijskundig beleid: welke ambities streeft de school na op het gebied van onderwijskundige ontwikkelingen?

Aanvullend, en onderdeel van het Schoolplan, zijn drie aparte bestaande documenten op het terrein van

  • HRM-beleid: op welke wijze geeft de school vorm en inhoud aan goed en zorgvuldig beleid om het personeel van de school optimaal te betrekken bij het bereiken van de onderwijskundige ambities?
  • PR-beleid: op welke manier organiseert en onderhoudt de school de contacten met ouders, toeleverende scholen, onderwijsondersteunende organisaties, vervolgopleidingen, de Dordtse gemeenschap, de regio e.d.?
  • Kwaliteitszorg: op welke wijze evalueert de school de kwaliteit van het leren en de leeropbrengsten, van de tevredenheid van leerlingen, ouders en medewerkers?

Voorts zal er in de meerjarenbegroting ruimte moeten worden opgenomen voor nieuwe beleidsvoornemens, die in gang gezet worden met dit schoolplan.

Jaarlijks wordt er een Ontwikkelplan vastgesteld. Het Ontwikkelplan, met de speerpunten voor concrete activiteiten op elk van de hierboven genoemde vier deelgebieden (te weten onderwijskundig beleid, HRM/beleid, PR/beleid en kwaliteitszorg) gedurende het schooljaar, moet passen binnen de kaders van dit Schoolplan. Het Ontwikkelplan wordt daarmee een praktische uitwerking van het Schoolplan.

Dit schoolplan vervolgt in grote lijnen de koers die met het vorige schoolplan “Het ware, het schone en het goede” is ingezet. In dit schoolplan voor de jaren 2013 t/m 2017 waren zaken opgenomen die voortkwamen uit de in 2013 opgestelde nota “Met het Johan de Witt-gymnasium naar 2020”, waarin het Bestuur van de school handvatten gaf voor de discussie over de te varen koers. Ook de eerste uitwerking van die nota, de Koersnotitie van de school uit 2011 met beleidsvoorstellen voor 2011- 2012 en volgende jaren, waren in dit schoolplan verwerkt. Tot slot heeft de deelname van de school in het schooljaar 2011-2012 aan de pilot Goed Bestuur Zichtbaar Maken van het Ministerie van OCW bouwstenen voor dat schoolplan opgeleverd.

In februari 2017 heeft er een Collegiaal Waarderend Onderzoek (CWO) plaatsgevonden door collega- rectoren van de Stichting het Zelfstandig Gymnasium (SHZG). Doel van dit CWO was om aan de hand van een door de school opgestelde zelfevaluatie “krachten” en “kansen” voor toekomstig onderwijsbeleid te verhelderen. De adviezen uit het rapport, dat naar aanleiding van het CWO in maart 2017 is opgesteld, zijn bij de opstelling van het nieuwe schoolplan betrokken.

Veel zaken zijn in het kader van het vorige schoolplan tot stand gekomen of in gang gezet en zijn elementen van de inrichting of de organisatie van het huidige onderwijs en van de school geworden.

Niet alles uit het vorige schoolplan is gerealiseerd. Vooral de kwaliteitszorg (op welke wijze evalueert de school de kwaliteit van het leren en de leeropbrengsten, en op welke wijze meet en evalueert de school de tevredenheid van leerlingen, ouders en medewerkers) is onvoldoende aan bod gekomen en uitgewerkt. Verder zal er nog meer werk gemaakt kunnen worden van het zodanig inrichten van het onderwijs dat dit aansluit bij individuele verschillen tussen leerlingen. Ook de ambitie om de contacten met de “buitenwereld” (universiteiten, hogescholen, regionale instellingen en bedrijfsleven) te intensiveren kan nog een impuls gebruiken.

In de school bestaat niet de behoefte om in de komende 4 jaren het roer volledig om te gooien. Het nu voorliggende schoolplan bouwt, zoals hierboven al is gemeld, dan ook voort op de ambities van het voorgaande. Het verschil met dat vorige plan is wel dat er nadrukkelijk een beperkter aantal speerpunten wordt benoemd dat in de komende 4 jaar bijzondere aandacht verdient. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de wens om op een aantal thema’s te focussen in plaats van een breed scala aan activiteiten te ondernemen, zoals in het voorgaande schoolplan het geval is geweest. In het op pagina 4 vermelde overzicht “Wat komt er op ons af?” is te lezen op welke thema’s de nadruk komt te liggen.

Bij het opstellen van dit schoolplan zijn diverse partijen betrokken. Naast de leden van het schoolbestuur en de schoolleiding zijn dit in eerste instantie de personeelsleden van de school. Zij zijn ten slotte vooral degenen die uitgenodigd zullen worden om een bijdrage te leveren aan het realiseren van het plan. Verder zijn de ouders via het bestuur van de Oudervereniging en de leerlingen via de medezeggenschapsraad geïnformeerd over het tot stand komen van dit schoolplan.


De school

“Waar staan we nu?”

Het Johan de Witt-gymnasium is het oudste gymnasium van Nederland, gesticht in 1253, in de oudste stad van Holland. Het Johan de Witt-gymnasium is een zelfstandig en categoraal gymnasium met een relatief kleinschalige organisatie. Deze kleinschaligheid zorgt er mede voor dat de school een goede reputatie heeft, niet alleen in de stad. De school heeft ook een sterk regionale functie.

De school telt medio 2017 ruim 800 leerlingen en ongeveer 80 personeelsleden en is sinds het najaar van 2013 gehuisvest in een gerenoveerde unilocatie. De omzet bedraagt ruim € 6 miljoen. De school kent als rechtsvorm de stichting. Deze stichting wordt vertegenwoordigd door haar bestuur. De dagelijkse gang van zaken op school ligt in handen van de schoolleiding.

Ook onze school is vandaag de dag een spiegel van de samenleving. De sociaal- culturele en sociaaleconomische ontwikkeling van die samenleving is mede bepalend voor de inhoud van het onderwijs, de leerprocessen en het functioneren van de school. Deze constatering houdt ook een opdracht in voor onze school: zij is een openbare school en onderschrijft de volgende kernwaarden:

  • maximale talentontplooiing
  • actieve pluriformiteit
  • naleving van kinderrechten en –plichten
  • sterke binding met de samenleving
  • nieuwsgierigheid, betrokkenheid en toekomstgerichtheid

Dat gegeven heeft niet alleen consequenties voor de bestuursvorm, maar heeft vooral betekenis voor de positiekeuze van de school. Wij willen algemeen toegankelijk zijn, ongeacht levensovertuiging, etniciteit of geaardheid. Wij respecteren ieders mening en grijpen de diversiteit aan opvattingen juist aan om van elkaar te leren. De school heeft een open houding naar de samenleving en biedt ruimte voor levensbeschouwing en godsdienst. De universele mensenrechten en kinderrechten hanteren we daarbij als uitgangspunt.

Onder dit gesternte is de school als volgt kort te karakteriseren:

  • onderwijs
    • voldoende onderwijsprestaties, die zich in een stijgende lijn bevinden
    • Klassikaal docent-gestuurd onderwijs
    • Een veelal op groepsgemiddelde gerichte didactiek
    • Een voor leerlingen, docenten en overige medewerkers prettig, sociaal en veilig klimaat
    • De meeste leerlingen werken hard, hebben plezier in school, maar de indruk bestaat dat een deel van hen nog wel meer kan presteren
      Verschil in de mate waarin vaksecties samenwerken met externe partners
    • De school biedt een scala aan activiteiten buiten het curriculum die de ontwikkeling van de leerlingen ten goede komt
  • organisatie
    • zelfstandig
    • Kleinschalig
    • Overzichtelijk functiebouwwerk met geringe gelaagdheid
    • Financieel gezond
    • Goede organisatie leerlingzorg
    • Beheersmatig goed georganiseerde personeelszorg
  • relatief eenzijdige samenstelling leerlingpopulatie en personeel: nog steeds een vooral “blanke school”, zij het dat de diversiteit de laatste jaren is toegenomen.
  • de zichtbaarheid in de Dordtse en regionale samenleving is verbeterd, maar kan nog verder versterkt worden.vooral “een blanke school” 

“Wat komt er op ons af?”

De maatschappij om ons heen verandert.

Zij wordt beïnvloed door globalisering, waardoor de eisen die gesteld worden aan een gedegen gymnasiumopleiding ter voorbereiding op de toekomst van onze leerlingen ook veranderen. De komende jaren zal gedegen bekeken moeten worden hoe de school onze leerlingen nog beter voorbereidt op een internationaler wordende samenleving: in kennis, vaardigheden en attitude.

De toenemende invloed van moderne communicatiemiddelen en het internet op de inrichting van het onderwijs valt ook voor onze school niet te ontwijken. Stelde de school zich in dezen in het verleden afwachtend op, in de komende tijd zal er niet te ontkomen zijn aan het maken van keuzes voor toepassingsmogelijkheden in het bestaande onderwijsprogramma en voor de digitale vaardigheden van de leerlingen.

De maatschappij wordt mede door deze globalisering ook multicultureler. Het is in het belang van de school deze toegenomen diversiteit te onderkennen. Opnieuw zal de school zich dienen in te spannen om aantrekkelijk te worden voor die delen van de regionale bevolking die in het verleden niet tot de traditionele leveranciers van gymnasiasten behoorden.

Met enige regelmaat verandert de regelgeving rond het onderwijs in Nederland. Uiteraard zal deze met de nodige flexibiliteit worden gerespecteerd. Een belangrijke ontwikkeling in de komende jaren is in ieder geval de uitwerking van het rapport van het Platform Onderwijs 2032. De komende jaren zal duidelijk worden welke gevolgen de uitwerkingen van dit visierapport, dat in het curriculum sterk de nadruk legt op Nederlands, rekenen en wiskunde, Engels, burgerschap, digitale geletterdheid en techniek, op het voortgezet onderwijs in Nederland – en op onze school in het bijzonder - zullen hebben.

In de komende jaren wordt een tekort aan gekwalificeerde docenten in een aantal vakgebieden in Nederland verwacht. Tot nu toe wist de school de ontstane vacatures vrij snel en goed vervuld te krijgen. Het vermoeden bestaat dat de aantrekkingskracht van de school straks niet meer voldoende is om een vlotte invulling van alle vacatures te garanderen. Beleid hierop zal noodzakelijk zijn.

De regio Drechtsteden heeft te maken met een stagnatie in de bevolkingsgroei, een daling van het aantal leerlingen in het basisonderwijs is inmiddels ingezet. De afgelopen jaren vonden in Nederland leerlingen vrij gemakkelijk hun weg naar de categorale gymnasia, ook naar onze school. De aantrekkingskracht van de gerenoveerde huisvesting heeft ons ook geen windeieren gelegd. Voor het behoud van het gewenste aantal leerlingen zal de school zich nadrukkelijk dienen in te spannen, in de gemeente Dordrecht en daarbuiten. Andere organisaties voor Vwo-onderwijs in de regio zetten succesvolle stappen om zich te profileren, in een poging voldoende leerlingen te interesseren voor hun Vwo-opleiding. Onze school dient daarom blijvend werk te maken van de eigen aantrekkingskracht op potentiële Vwo-leerlingen, waarbij het onderscheid met het reguliere vwo- onderwijs nadrukkelijker in beeld gebracht en uitgebaat moet worden.

 

De opdracht van de school

Missie van het Johan de Witt-gymnasium

Het Johan de Witt-gymnasium streeft er naar al onze leerlingen een uitstekende Gymnasiumopleiding te bieden. Met deze taakstelling leveren wij een bijdrage aan het “leren” en de “vorming” van getalenteerde jongeren tot gediplomeerde en bekwame (universitaire) studenten in spé, waarvan er velen een maatschappelijk vooraanstaande positie zullen gaan innemen.
De school wil een plaats zijn waarin leerlingen - met achter hen hun ouders - en medewerkers samen verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van deze taak.

Visie op hoe deze missie vervuld dient te worden

De school stelt de leerling en haar/zijn ontwikkeling centraal. Het aan haar/hem gegeven onderwijs zal waarden overdragen: kenniswaarden, culturele waarden en morele waarden (de Platoonse trits “het ware”, “het schone” en “het goede”).

Vanouds staat daarbij voor onze school de verwerving van vakkennis en -vaardigheden voorop. Wij hebben echter de ambitie de leerlingen meer dan de voor de exameneisen strikt noodzakelijke vakkennis en vakvaardigheden mee te geven. Evenzeer koesteren wij als gymnasium de rol van de cultuur in ons onderwijs. Wij hebben de ambitie dat de leerlingen tijdens hun schooltijd, door actieve en passieve deelname aan culturele activiteiten, een blijvende positieve waardering voor cultuuruitingen houden. Die positieve houding geldt ook voor de overdracht van morele waarden die in ons onderwijs een steeds prominentere plaats dienen te krijgen. We hebben de ambitie dat onze leerlingen door hun verblijf op de school meer respect voor de medemens hebben gekregen, inzicht in morele waarden en moreel handelen hebben opgedaan en geleerd hebben verantwoordelijkheid te nemen.


De drie waardecategorieën willen we daarom expliciet verankeren in de inhoud van het onderwijs, in de leerprocessen en in de andere schoolactiviteiten.
Dit realiseren wij in een kleinschalige omgeving. Dit maakt het mogelijk dat alle betrokkenen met elkaar kunnen omgaan op een manier waarbij een ieder als individu wordt gekend en gewaardeerd. Bovendien stimuleert deze kleinschaligheid de sociale ontwikkeling van onze leerlingen.
De opleiding en vorming van de leerlingen beschouwen wij als een kerntaak van het gehele schoolteam met een sterke betrokkenheid van de ouders.

Om deze missie te volbrengen wil de school voldoen aan de kenmerken van een “effectieve
school”*:

o  de schoolleiding draagt de missie van de school voortdurend krachtig uit naar het team, de leerlingen, de ouders en de samenleving
o  hoge succesverwachtingen: alle leerlingen zijn in staat het curriculum goed af te ronden en alle docenten zijn in staat de leerlingen hierin goed te begeleiden
o  de schoolleiding zorgt voor een duidelijke missie, gericht op het succesvol kunnen ontwikkelen van de leerlingen
o  docenten zorgen voor het effectief benutten van instructietijd om zodoende de leerlingen daadwerkelijk actief bezig te laten zijn met docentgestuurd leren
o  studievoortgang wordt frequent gemeten en gebruikt voor bijsturen van het onderwijsprogramma voor de individuele leerling
o  in de school bestaat een ordelijke, doelgerichte en veilige omgeving, uitdagend om te presteren
o  ouders kennen en onderschrijven de missie van de school en hebben een belangrijke rol bij het bereiken ervan

*”What effective schools do”, L.W. Lezotte, K. McKee Snyder. 2011 Solution Tree Press, Bloomington USA.
 


Gewenste situatie in 2021: ambities

“waar willen we naar toe?”

Veel van de hierna benoemde ambities, ook opgenomen in het vorige schoolplan, zullen blijvend nagestreefd moeten worden om de missie en de visie van de school na te kunnen streven.
Het accent zal de komende 4 jaar evenwel komen te liggen op

  • de profilering van ons onderwijs ten opzichte van het reguliere vwo-onderwijs
  • het opstellen van nieuw toetsbeleid
  • het zodanig inrichten van het onderwijs dat alle typen leerlingen kunnen excelleren
  • het opstellen van ICT-beleid, zowel ten behoeve van de digitale vaardigheid van leerlingen als medewerkers.

Onderwijs:

  • Het onderwijs van de school is gymnasiumonderwijs. Nog sterker dan in de afgelopen jaren is het van belang om de profilering van ons gymnasiumonderwijs ten opzichte van het reguliere vwo- onderwijs te versterken en uit te baten.
  • De onderwijsprestaties zijn voor alle leerjaren (doorstroomcijfers) en alle schoolvakken (examencijfers) minstens op het gemiddelde niveau van de zelfstandige gymnasia, aangesloten bij de SHZG. De school is, gemeten naar deze criteria, de best presterende vwo-opleiding in de regio Drechtsteden.
  • Kenmerkend voor de invulling van het onderwijs zijn de volgende zaken:
    • Eerst en vooral ligt er een sterke focus op het verwerven van vakkennis en vakvaardigheden (het “ware”). Het kennisniveau en de kennisomvang zijn daarmee bij alle vakken uitgebreider dan die van reguliere scholen voor Vwo-onderwijs.
    • Daarnaast wordt het onderwijs voor alle leerlingen ook ingericht op (actieve en passieve) culturele vorming (het ”schone”) en (actieve en passieve) morele vorming (het “goede”).
    • De focus van het onderwijs ligt op de voorbereiding op het wetenschappelijk onderwijs.
  • Het onderwijs wordt op zodanige wijze gegeven dat alle typen leerlingen op hun eigen niveau kunnen excelleren, rekening houdend met hun onderlinge verschillen in intrinsieke motivatie en sociale afremming of stimulering. De begeleiding en de zorgstructuur is hierbij dan ook op deze individuele kwaliteiten en omstandigheden van de leerlingen gericht.
  • Er wordt verder gegaan met het opstellen van nieuw toetsbeleid. Er wordt een omslag nagestreefd van voornamelijk summatief toetsen naar meer formatief toetsen, zodat de leerlingen beter in staat zijn zelf de regie over hun leerproces te voeren.
  • De school is voorbereid op de veranderingen in curriculum en onderwijsinhoud die het gevolg zijn van het uitwerken van het rapport van het Platform Onderwijs 2032.
  • Uit de invulling van het onderwijs blijkt dat de school een bijdrage levert aan het voorbereiden van onze leerlingen op een globaliserende, internationaal georiënteerde samenleving met een grote culturele diversiteit in een pluriforme samenleving. Het onderwijs is daarom mede gericht op het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie en is er op gericht dat leerlingen kennis hebben van en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van leeftijdgenoten.
  • Bij het onderwijs worden eigentijdse leermiddelen en nieuwe media benut
  • Leerlingen zijn digitaal vaardig en weten op gepaste wijze gebruik te maken van nieuwe communicatietechnologieën.
  • De school is goed op de hoogte van onderwijskundige ontwikkelingen en innovaties en past deze, indien deze in het belang van het realiseren van de schoolmissie en -visie zijn, zo veel mogelijk toe.

Organisatie:

  • In 2021 is het Johan de Witt-gymnasium nog steeds een zelfstandige en categorale school voor openbaar gymnasiumonderwijs. Het schoolbestuur garandeert en bewaakt de zelfstandigheid en het categorale karakter van de school. Tevens stelt het de school in staat een zelfstandig beleid te voeren betreffende onderwijs, personeel, organisatie, financiën en beheer. De school is financieel gezond. Dit betekent: de structurele uitgaven overschrijden de structurele inkomsten niet en de reserves zijn op adequaat niveau.
  • De school maakt optimaal gebruik van een goed geoutilleerd schoolgebouw, voorzien van de moderne onderwijsfaciliteiten.
  • De school voert een actief beleid ten aanzien van de aantrekkingskracht op geschoolde en bevoegde medewerkers.
  • Op de school heerst een professionele cultuur met oog voor en erkenning van verschillen in kwaliteiten en affiniteiten van de medewerkers. De interne communicatie in de school krijgt nog meer aandacht en is meer gericht op het borgen van gemaakte beleidsafspraken.
  • De school staat midden in de maatschappij. Zij realiseert zich dat en handelt er naar. Zo is er intensief contact met toeleverende basisscholen, andere onderwijsinstellingen, culturele instellingen, bedrijfsleven en gemeentelijke organisaties en samenwerkingsverbanden.
  • De school wil algemeen toegankelijk zijn, ongeacht levensovertuiging, etniciteit of geaardheid en maakt er actief werk van dit ook waar te maken. De diversiteit van de leerlingenpopulatie en het personeelsbestand is nog meer in overeenstemming gebracht met die van de omgeving van de school.


Tot slot

Als school, verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs aan leerlingen met veel potentie en ambitie, moeten wij steeds zelf in de spiegel durven kijken en durven bespreken hoe het door het Johan de Witt-gymnasium verzorgde onderwijs weer opnieuw een kwaliteitslag kan maken.
Tegelijkertijd moeten er dan geen luchtkastelen worden gebouwd, al was het maar omdat we ons realiseren dat onze leerlingen daar niet in geloven.

Het bovenstaande is een goede combinatie van enerzijds waardering voor onze opgebouwde kracht en anderzijds de noodzaak om de ogen open te houden voor nieuwe ontwikkelingen in de ons omringende wereld.

September 2017.